GfK’s omzetmonitor geldt als de maatstaf in de dhz-sector. Om steeds aan te blijven sluiten bij de branche, doet GfK periodiek structuuronderzoek. En daaruit blijkt dat het aantal winkels in de branche wederom teruggelopen is. Consultants Berry van Oosterhout en Patrick Langley presenteren de stand van zaken in de sector, qua omzet en winkelaantallen.

In 2009 realiseerde de dhz-sector € 4,254 mrd, 3% minder dan de € 4,388 mrd van 2008. Dat gebeurde met 2732 winkels. In 2010 was de omzet opnieuw 6% minder, € 3,980 mrd. En in 2011 komt de branche-omzet naar verwachting nog weer 2,3% lager uit.

Deze omzet is het product van prijs x volume. En in die rekensom is het vooral het volume dat achterblijft. Op basis van GfK’s Total Store Report t/m oktober 2011 noemt hij een omzet van -2,1%, ondanks een  volume van -5,7%. Dankzij stijgende prijzen. En in het licht van de stilstaande verhuismarkt en het onvoorspelbare consumentengedrag, is het verhogen van de prijzen, volgens Van Oosterhout de enige manier om de business overeind te houden.

In belangrijke productgroepen als tuin en verf compenseren hogere prijzen de volumedaling. Tuinverkopen in bouwmarkten: € 283 mln = -3,8%, als gevolg van 14,2% volume en +12,2% prijs.  In de verfverkopen in bouwmarkten daalde het volume met 5,6% maar dankzij een gestegen prijs (+10%) komt de omzet toch nog 3,8% hoger uit op € 249 mln.

Dalende volumes

Dalende volumes bepalen dus het omzetbeeld. Hogere prijzen zijn nodig om de omzet op peil te houden. Want het aantal ‘outlets’ loopt al jaren terug: van 3.347 in 1997, tot 2.751 in 2007 en 2.589 in 2010. Terwijl 95% van de omzet van de branche nog steeds ‘gewoon’ in de winkels wordt gerealiseerd. Vooral bij de bouwmarkten: die groeiden in aantal van 522 in 1997 tot 627 in 2011, terwijl de andere winkeltypen stevig in aantal afnamen. Logisch dat het omzetaandeel van de bouwmarkten steeg van 59% in 1997 tot een kleine 73% in 2011.

Per productgroep kan dat echter sterk verschillen.

Precieze tellingen

Basis van GfK’s omzetmonitor is een specifieke telling van de winkels. In 1997 deed GfK haar eerste structuuronderzoek waarin de branche grondig doorgelicht werd. Daarna werden de aantallen jaarlijks geactualiseerd op basis van diverse bronnen. Waarna in 2005 een tweede – kleiner - structuuronderzoek volgde. In 2011 deden de marktonderzoekers opnieuw een structuuronderzoek, op dezelfde leest geschoeid als dat van 1997. Patrick Langley: “Op basis van kvk-gegevens, dealerlijsten van fabrikanten, filiaallijsten van winkelketens en een bron als MIXpress’ Ketens in Kaart pluizen we de hele branche na.” Opvallend aan de gegevens van de Kamer van Koophandel (kvk) is dat de branchecodes van kvk niet aansluiten op die van de dhz-secor zelf. Langley: “De kvk-branches zijn veel minder specifiek uitgesplitst en bouwmarkten en bouwmaterialenhandels staan daar bijvoorbeeld grotendeels door elkaar. Terwijl wij alleen consumentgerichte detailhandel meten. CBS baseert zijn omzetgegevens op de kvk-data, en daardoor verschillen hun omzetcijfers van die van GfK.”

Vooral zelfstandigen zakken weg

In het nieuwe structuuronderzoek inventariseerde GfK alle bouwmarkten op basis van de omzetdata die de ketens maandelijks aan de onderzoekers aanleveren. Uit de andere winkeltypen nam GfK een ruime steekproef: 581 breedpakketzaken, 395 ijzerwarenzaken en 551 verf- en behangspeciaalzaken.

En uit die tellingen kwamen de nieuwe winkelaantallen per 1-1-2012: 2.156 winkels tegenover de 2.529 waar GfK tot dusverre van uitging. Een daling die wederom op het conto komt van de ijzerwarenzaken (-29%),  breedpakketzaken (-27%) en vbs’ers (-10%). Bouwmarkten bleven min of meer stabiel op 660 stuks.

Langley: “De terugloop in de drie winkeltypen zien we vooral bij de niet-georganiseerde winkels. Zij hebben vaak opvolgingsproblemen en sluiten de deuren bij pensioen van de huidige ondernemers. Het aantal ongebonden breedpakketzaken liep terug van 245 naar 108, dat van de ongebonden ijzerwarenzaken van 381 naar 245 en van de 203 niet-georganiseerde vbs-zaken zagen we er nog maar 136 terug.”